Φανταστείτε το εξής: Οδηγείτε σε έναν ήσυχο επαρχιακό δρόμο και τσακωνεσται μονολογώντας με τα τριγύρω αμάξια, όταν το GPS σας ακούγεται ευγενικά: «Σε 60 μέτρα, στρίψτε δεξιά». Ρίχνετε μια ματιά δεξιά και βλέπετε... μια λίμνη. Ούτε γέφυρα, ούτε φέρι, παρά μόνο πάπιες που κολυμπούν ανέμελες στο νερό.
Λογικά δεν θα οδηγούσατε ποτέ μέσα σε μια λίμνη, αλλά υπάρχουν δεκάδες οδηγοί που απασχολούν τα μέσα ενημέρωσης κάθε χρόνο, επειδή έριξαν τα αυτοκίνητά τους κατευθείαν μέσα σε λίμνες, βάλτους, ακόμα και σε σκάλες όλα αυτά επειδή μια ήρεμη, ρομποτική φωνή τούς έδωσε την εντολή.
Καλώς ήρθατε στη Μεροληψία υπέρ της Αυτοματοποίησης, τον λόγο για τον οποίο αντιμετωπίζουμε τους υπολογιστές σαν παντογνώστες μάγους.
Στην ψυχολογία, η Μεροληψία υπέρ της Αυτοματοποίησης είναι η τάση του εγκεφάλου μας να εμπιστεύεται τυφλά τα αυτοματοποιημένα συστήματα —όπως εφαρμογές GPS, εργαλεία ορθογραφικού ελέγχου, chatbots τεχνητής νοημοσύνης ή τον αυτόματο πιλότο στα αεροπλάνα παραμερίζοντας την κοινή λογική και τις ενδείξεις που υποδηλώνουν το αντίθετο.
Όταν μια οθόνη μάς παρουσιάζει μια απάντηση, η κριτική μας σκέψη... παίρνει αμέσως ρεπό. Υποθέτουμε ότι, εφόσον μια μηχανή επεξεργάστηκε τα δεδομένα, πρέπει να έχει δίκιο ακόμα κι όταν η μηχανή «παραισθάνεται» μια ανύπαρκτη νομική υπόθεση, διορθώνει αυτόματα μια λέξη μετατρέποντάς την σε κάτι ντροπιαστικό, ή μας οδηγεί κατευθείαν σε έναν αδιέξοδο δρόμο.
Ας είμαστε δίκαιοι με τον εγκέφαλό μας, η σκέψη είναι εξαντλητική διαδικασία. Το να ελέγχεις ξανά τους χάρτες, να κάνεις υπολογισμούς στο μυαλό σου και να διορθώνεις κάθε πρόταση που διαβάζεις, απαιτεί σημαντικά αποθέματα νοητικής ενέργειας.
Η εξέλιξη μας έχει προγραμματίσει να είμαστε «γνωστικοί τσιγκούνηδες» (cognitive misers) δηλαδή, ο εγκέφαλός μας λατρεύει να εξοικονομεί ενέργεια όποτε είναι δυνατόν. Όταν μια εντυπωσιακή και «σίγουρη» τεχνολογία προσφέρεται να αναλάβει τον δύσκολο κόπο για εμάς, ο εγκέφαλός μας «αράζει» αναπαυτικά στην πολυθρόνα του και σταματά να δίνει προσοχή. Επιπλέον, οι υπολογιστές δεν κουράζονται ούτε έχουν εναλλαγές στη διάθεσή τους, οπότε πείθουμε τον εαυτό μας ότι είναι αλάνθαστοι.
Το να εντοπίζετε την προκατάληψη υπέρ της αυτοματοποίησης (Automation Bias) στην καθημερινότητά σας, αποτρέπει από αμήχανες καταστάσεις:
Ασφάλεια στον δρόμο: Χρησιμοποιήστε το GPS ως έναν χρήσιμο συνοδηγό, όχι ως το «αφεντικό» του αυτοκινήτου. Αν ο χάρτης σάς λέει να στρίψετε αριστερά, αντάλαξε υπέροχα επικριτικά επίθετα και μάθε του ελληνικό ταπεραμέντο
Έλεγχος της Τεχνητής Νοημοσύνης και της αυτόματης διόρθωσης: Είτε χρησιμοποιείτε κάποιο εργαλείο Τεχνητής Νοημοσύνης για να συντάξετε ένα email, είτε βασίζεστε στην αυτόματη διόρθωση για ένα μήνυμα προς τον προϊστάμενό σας, κάντε πάντα έναν γρήγορο, ανθρώπινο έλεγχο λογικής πριν πατήσετε «Αποστολή». Οι μηχανές είναι εξαιρετικές στην ταχύτητα, αλλά υστερούν πολύ στην κατανόηση του πλαισίου.
Καλύτερη επίλυση προβλημάτων: Όταν ένας ιστότοπος, μια αριθμομηχανή ή ένα λογισμικό εργασίας σάς δώσει έναν παράξενο αριθμό, μην τον αποδεχτείτε απλώς αδιαφορώντας. Η επίγνωση της «προκατάληψης υπέρ της αυτοματοποίησης» σάς υπενθυμίζει να σταματήσετε για μια στιγμή και να αναρωτηθείτε.
Οπότε, την επόμενη φορά που το τηλέφωνό σου θα σου δώσει οδηγίες, μη διστάσεις να τις ακολουθήσεις, απλώς έχε το νου σου στον δρόμο και βεβαιώσου ότι δεν κολυμπούν πάπιες μπροστά από τον προφυλακτήρα σου!